Εκκλησιαστικό Μουσείο

Πάντως ο περιηγητής Tournefor που επισκέφτηκε την Μήλο το 1700 και έγραψε κατάλογο των μοναστηριών που υπήρχαν, δεν αναφέρει την Αγ. Τριάδα ως μονή, αλλά ως εκκλησία απλώς: την λέει «Παναγία Θεοφανή», στα 4 χιλ. από την Χώρα (Ζεφυρία).
 
Στις αρχές του 19^ου αι. ο Αδάμας κατοικήθηκε για πρώτη φορά από πολυάριθμες ομάδες. Αρχικά από τους κατοίκους της Παλιάς Χώρας που μετοίκησαν λόγω ενδημικών ασθενειών και σε συνέχεια από αποίκους Κρητικούς. Αυτοί τότε αγόρασαν την εκκλησία, που ανήκε σε κάποιον ιδιώτη.
 
Το τίμημα που αναφέρεται στο συμβόλαιο αγοράς είναι πολύ χαμηλό, γι’ αυτό πιθανολογείται ότι η εκκλησία ήταν τότε εγκαταλελειμμένη και πολύ κατεστραμμένη.

Έγιναν πολλές προσφορές και αφιερώσεις χρημάτων, κτημάτων και αντικειμένων και η εκκλησία επισκευάστηκε και άρχισε να λειτουργείται για να καλύψει τις θρησκευτικές ανάγκες των κατοίκων.

Μετέφεραν τότε τέμπλα, εικόνες και άλλα εκκλησιαστικά αντικείμενα που είχαν σωθεί από τις εγκαταλειμμένες εκκλησίες της Παλιάς Χώρας για να την διακοσμήσουν. 
 
Η εδαφική διαμόρφωση παλαιότερα ήταν διαφορετική. Η θάλασσα λόγω προσχώσεων έχει σήμερα απομακρυνθεί, εισχωρούσε τότε προς το εσωτερικό και έφθανε κοντά στην εκκλησία.
 
Ίσως γι’ αυτό λεγότανε αρχικά Παναγία του λιμένος, Παναγία των Αδαμάντων και Παναγία Θεοφανής οπότε και γιόρταζαν εκεί πλάι στο νερό τα Θεοφάνεια.
 
Το όνομα ήταν τόσο ισχυρό που όλη η περιοχή του λιμανιού ως τα τέλη του 20^ου αι. λεγότανε από τους ντόπιους Παναγιά. Μόνο τα τελευταία χρόνια υπερίσχυσε το Αδάμας.

Πάντως είναι άγνωστο πότε μετονομάστηκε η εκκλησία σε Αγ. Τριάδα.
 
Μετά τις επισκευές και επαναλειτουργία της, περί το 1840, άρχισαν να την γιορτάζουν 50 ημέρες μετά το Πάσχα, που είναι η γιορτή της Αγ. Τριάδας.

Το πανηγύρι 

Γινόταν τότε παμμηλιακό πανηγύρι – το μόνο στο νησί που γιορταζότανε πρωί.

Μετά την λειτουργία, όλα τα σπίτια ήταν ανοικτά, δεχότανε επισκέψεις και πρόσφεραν πλούσια κεράσματα. Σε συνέχεια μαζεύονταν στην αυλή της εκκλησίας όπου έπαιζαν τα όργανα και χόρευαν όλη την ημέρα.
 
Το απόγευμα έμπαιναν στα ιστιοφόρα και πήγαιναν βαρκάδα ως την είσοδο  του λιμανιού. Το πανηγύρι συνεχίζεται ως σήμερα, αλλά γίνεται βράδυ, μετά τον εσπερινό.

Η αρχιτεκτονική
 
Η εκκλησία είναι ασυνήθιστου αρχιτεκτονικού ρυθμού – τρίκλιτη βασιλική καμαροσκεπής με τρουλοκαμάρα.
 
Το εγκάρσιο κτίσμα στην σκεπή εξωτερικά δίνει την εντύπωση μικρής εκκλησίας. Εσωτερικά οι καμάρες καταλήγουν σε οξυκόρυφα τόξα.
 
Το αρχικό καμπαναριό σώζεται μόνο στο κάτω μέρος, το επάνω είναι προσθήκη του 1950.
 
Τα μωσαϊκά στην σκάλα και στην σκεπή είναι  έργα των αρχών του 20^ου αι., εντοπίου ερασιτέχνη.
 
Τελευταία η εκκλησία εμπλουτίστηκε με αντικείμενα από άλλες εκκλησίες και από ιδιωτικές συλλογές και διαμορφώθηκε σε εκκλησιαστικό μουσείο.


Εκκλησιαστικό Μουσείο
Καθημερινά 9:15-13:15 & 18:15-22:15
Είσοδος ελεύθερη
 
τηλ. 22870-23956
Αδάμας, Μήλος